Politiekblog

Verkiezingen: Het inschakelen van een positief zelfbeeld vergroot de opkomst

‘Motivating voter turnout by invoking the self’ van Bryan et al., gepubliceerd in PNAS [PDF], is een bijzonder interessant onderzoek waarvan de inzichten, dunkt mij, relevant zijn voor een ieder die zich met vraagstukken rondom burgerlijke participatie en gedragsverandering bezig houd. 

De amerikaanse onderzoekers hebben een drietal experimenten uitgevoerd. In ieder experiment werden potentiële kiezers een enquête voorgelegd. Één groep kreeg een enquête voor de neus met de vraag “How important is it to you to vote in the upcoming election?”. De andere kreeg nagenoeg dezelfde vraag, maar net iets anders: “How important is it to you to be a voter in the upcoming election?”. 

Een bijvoeglijk naamwoord (stemmer) of een werkwoord (stemmen). Dat is van weinig betekenis toch, zou je denken? Niet dus. De onderzoekers zagen onder degenen die de enquête met het  bijvoeglijk naamwoord hadden ingevuld een verkiezingsopkomst die 10-14% hoger was dan die van de ‘werkwoorders’. Dan gaat het dus om een algemene verkiezingsopkomst die van 81.1% naar 95.5% gaat. Da’s niet mis!

Hoe komt dit? Identiteit is in deze het sleutelwoord. Mensen hebben een behoefte om hun eigen identiteit vorm te geven. Mensen vragen of ze gaan stemmen reikt hen geen woorden aan om hun identiteit mee te verrijken. Het roept op tot een handeling en impliceert hoogstens dat dit sociaal wenselijk gedrag is¹. Door een potentiële identiteit aan een gedrag te koppelen (die van ‘stemmer’) wordt dit gedrag een statement waarvan het duidelijk is dat de eigen identiteit ermee verrijkt wordt. En, belangrijk: de eigen identiteit komt hiermee meer in lijn te liggen met de identiteit die de meeste individuen al zoeken:

Previous research has shown that people have a strong desire to see themselves as competent, morally appropriate, and worthy of social approval (4–11). They also see voting as appropriate and socially desirable (12, 13). Thus, being the kind of person who votes may be seen as a way to build and maintain a positive image of the self to claim a desired and socially valued identity.[Bryan et al., 2011]

Ik zou hierin met enig risico (ik ben geen psycholoog) nog iets verder willen gaan. De moeite doen om iemand op te roepen om op een bepaalde manier te handelen, draagt de boodschap in zich dat deze handelswijze niet vanzelfsprekend is. Anders was deze ‘herinnering’ niet nodig. Het aanreiken van een identiteit impliceert dat er anderen zijn die deze identiteit ook hebben aangenomen en impliceert hierdoor het bestaan van een sociale norm. 

Wat betekent dit onderzoek? Het onderzoek impliceert ten eerste dat mensen hun identiteit sterker verbinden aan een beschrijving met een bijvoeglijk naamwoord dan met een werkwoord. En het is hier niet het eerste onderzoek in. Wil je mensen hun identiteit beïnvloeden of bevestigen, om hen te verleiden tot een bepaald soort gedrag, dan is dat handig om mee te nemen. 

Ook suggereert het beschreven fenomeen de validiteit van het sociaal-psychologische begrip van ‘consistentie’: men is sterk geneigt te handelen naar het beeld dat zij van zichzelf en anderen van hen hebben. Wordt een handeling voorgesteld zonder dat deze deel is van iemand hun identiteit dan is er een kleinere kans dat deze wordt uitgevoerd. Een handeling voorstellen en duidelijk maken dat deze een verbetering van de identiteit betekent heeft een grotere kans van slagen. Datzelfde zal denk ik gelden voor een handeling waarvan geïmpliceert is dat deze nodig is om de identiteit in stand te houden. Hoe het zit met een handeling waarvan het handelen binnen de identiteit valt maar waarvan het (niet) uitvoeren geen consequenties heeft, is mij onduidelijk.

Als laatst laat het zien hoe sterk de wens van mensen is om een sociaal wenselijke identiteit aan te nemen, en dat hen die kans gunnen kan leiden tot sociaal wenselijk gedrag. Dit heeft consequenties voor verkiezingen, zoals zojuist gedemonstreerd. Maar het zal ook invloed hebben op andere vormen van participatie. Wil je iemand verleiden om zich in te zetten voor de wijk? Zorg voor een bijeenkomst voor iedereen die een ‘actieve bewoner’ wil zijn. Wil je mensen verleiden om geld te geven aan goede doelen? Noem diegenen die hen voorgaan bijvoorbeeld een ‘filantroop’ of een ‘gulle gever’. 

En nu: …wees alsjeblieft een reageerder!

^{Voetnoot: 1. Let wel, ook dat kan handig zijn. De onderzoekers zijn licht verbaasd dat ook de werkwoord-vraag de opkomst verhoogde (relatief gezien, richting mensen die helemaal geen enquête hebben ingevuld) en proberen dit op een aantal manieren te verklaren. Als absolute psychologie-leek draag ik een verklaring aan die zij niet nomen. Iemand het bestaan van een “injunctieve sociale norm” (Injunctieve normen beschrijven wat mensen over het algemeen denken dat ze moeten doen) kenbaar maken verhoogd de kans dat iemand zich naar dat gedrag voegt. De enquête maakt deze norm wellicht niet expliciet kenbaar, maar door iemand naar de wenselijkheid van een bepaald gedrag (stemmen) te vragen, waarvan mensen bovendien al wel ergens weten dat het wenselijk is (een injunctieve norm!), wordt wellicht zo’n injunctieve norm geïmpliceert.}